فيصل جاودان
مقدمه : به طور كلي موزه
از كلمه يوناني
« museom » گرفته شده است . موزه
ها به فرشتگاني اطلاق مي شد كه الهام بخش هنرهاي عاميانه مانند معماري
هنري نقاشي و موسيقي بودند . در قرن شانزده ميلادي دربارها و خانواده
هاي سلطنتي شاهكارهاي هنري و صنايع دستس ارزشمند را گردآوري و كم كم به
تعداد آنها افزودند . اولين موزه عمومي در دانشگاه آكسفورد انگلستان در
سال 1683 ميلادي به نام « شمولين » افتتاح شد .
اما تاريخچه مختصر موزه در
ايران
ندانم كاري هاي بعضي از
مردم يا به خاطر پول و يا خيانت آنها در طول قرن ها موجب شده برجسته
ترين اشياء موزه هاي بنام دنيا « لور ، بريتانيا ، ارميتاژ ،
متروپوليتن ، نيويورك » آثار به غارت رفته ايراني باشند در دوره قاجار
براي سرگرمي و تفنن افراد خاص بدون توجه به بعد تخصصي و علمي تشكيلاتي
به نام اداره عتيقات به سرپرستي « ايرج ميرزا » تاسيس گشت .
اولين موزه در ايران
اولين موزه در ايران در
تالار « سلام كاخ گلستان » تهران توسط « ناصرالدين شاه » داير گشت
. پس از چندي بعد در سال 1295 ش در محل وزارت معارف موزه ايران ايجاد و
بعدا به مسعود و سرانجام در سال 1315 به ساختمان جديد موزه ايران
باستان كنوني انتقال يافت . لازم به توضيح است كه در سالهاي اخير توجه
مسئولين خاص نظام به آثار فرهنگي موجب تشكيل سازمان مستقل و مسئولي به
نام سازمان « ميراث فرهنگي » كشور گرديده كه نه تنها كشف و حفظ آثار
باستناني و بلكه يافتن راهي براي بازگرداندن آثار غارت شده و يا حد اقل
بخشي از آنها در سرلوحه آن قرار دارد .
موزه خوي
« Khoy museom »
همانطور كه مي دانيم اشياء
باستاني يا همان موزه نشان دهنه مليت سابقه درخشان ملتها و
-¦ است . ساختمان موزه شهر
خوي در گذشته در محلي به نام « دارالايتام » و سپس يك « مدرسه »
بوده است و در هشتم آبان ماه يال 1348 ش افتتاح شد . اين موزه از نوع
تاريخي باستاني و هنري مي باشد و تا سال 1360 داراي 275 قطعه شي تاريخي
و هنري از دوره هاي ماقبل تاريخ تاريخي و اسلامي و نيز اشيائي مربوط به
هنرهاي ملي و تزئيني و مردم شناسي و كاردستي بوده است كه قرار است بنا
به گفته آقاي ابراهيم متولي رئيس محترم گنجينه خوي بعد از مرمت به
ساختمان قديمي شهرداري خوي انتقال داده شود . به گفته آقاي متولي
900 قلم اشياء وجود دارد كه نيمي از آن در معرض ديد بازديد
كنندگان است . قديمي ترين شئ مربوط به 55 قرن پيش از سوخته بابل كشف
شده كه يك ظرف سفالي است . آخرين شسء پيدا شده مربوط به دوره قاجار است
كه چند سطر به خط فارسي در روي تخته نوشته شده است .
موقعيت جغرافيائي گنجينه
خوي
گنجينه كه 1000 متر مربع
كل وسعت آن ايت كه 180 متر مخصوص اشياء و مجموع وسعت دو سالن است . سالن كوتاه : مربوط به
مردم شناسي سالن بزرگ : مربوط به باستان شناسي
اما موزه خوي شامل اقلام
ذيل است .
1-
انواع ظروف سفالي مربوط به
دوره هاي مختلف تاريخي و ماقبل آن 2 -“ انواع مهرهاي گلي عمدتا مربوط به پادشاهان سلسله
ساساني به شكل موم . 3
-“ ظروف چيني و شيشه اي مختلف كه داراي نقوش
ظريف و هنرمندانه اي هستند مربوط به دوره قاجار و خصوصا يك ليوان شيشه
اي به رنگ آبي كه قدمت بعضي از آنها مشخص نيست . 4
-“ انواع تابلوهاي
زيباي دستي كه حدودا قذمت بعضي از آنها مشخص نيست . 5
-“ انواع سكه
هاي مسي ، نقره اس و يك سكه طلا مربوط به سلسله هاي مختلف پادشاهي قبل
از اسلام و بعد از اسلام .
2- - اولين
سكه يافت شده به شكل دايره ، نقره و مربوط به دوره مامون 218
-“ 198 . آخرين سكه كشف شده مربوط به جهان شاه بهادري 872
-“ 847 ه . ق .
3- - يك سكه طلا
6 -“ ادوات زينتي از
مواد مختلف معدني و فلزي مانند گردنبندو
-¦ 7 -“ در آنجا چند مرد و
زن عروسكي كه لباس هائي بر تن پوشيده اند كه نشان دهنده پوشاك مرد
ايلسون پوشاك زن قره پاپاق مرد قره پاپاق 8
-“ مهره هاي چوبي با متن
عربي دعا ( اهدائي ) 9
-“ نمونه هائي از اسناد و مدارك خطي و قديمي 10
-“ كتب خطي دوره اسلامي 11
-“ پيكره فلزي شير طلاكوب شده مكشوفه از
مرز بازرگان . 12
-“ انواع قليان 13
-“ انواع گلابدان 14
-“ خنجرهاي
گوناگون مربوط به دوره هاي گوناگون 15
-“ اسلحه هاي گرم شامل تپانچه و
تفنگ با درپوش فلزي مشبك . 16
-“ انواع تابلوهاي نقاشي شده شامل بازار
قديمي در دوره زنديه منار شمس تبريزي در دوره صفويه محراب كليساي يوپ
يركيس بعد از مرمت 17
-“ انواع بشقاب و قاشق ذوره قاجاريه و سنگ قبر
مربوط به خورشيد خانم برادر اسماعيل خان سيميتگو و يك سنگ بزرگ يادبود
1195 قدمت كه در روي آن 7 بيت شعر كه نتوانستم بخوانم نوشته شده بود .
18 -“ خنجر مفرغي آلياژي مركب از مس و قلع جاسازي شده محل كشف گيلان
1000 ق . م و -¦
اين موزه دز سرويس عمومي
اداري مفتوح و در ايام عادي با بليط و در مناسبت ها و بازديدهاي دسته
جمعي به طور رايگان در خدمت علاقمندان مي باشد . در سالهاي اخير تعدادي
از سكه هاي طلا و نقره و همچنين سنگ نوشته اي كه در بردارنده فرمان شاه
طهماسب مبني بر تخفيف ماليات اصتاف خوي مي باشد و مربوط به دوره صفوي
است و در همين شهر كشف و همكنون در اختيار اين گنجينه مي باشد .
بزرگترين دو كوزه اي كه در گنجينه خوي وجود دارد و تا حالا پيدا شده به
اندازه اي است كه يك نفر مي تواند در آن جا بگيرد البته فرد لاغر .
آقاي محمود نخعي هديه اي
در سال 16 / 8 / 77 به جنس تشتي كه از چوب و معروف به « خمير تاباغي » كه در قديم خمير درست مي كردند به گنجينه خوي اهدا كرده است دو كاسه
مرمري كه هر دو از تپه حصار دامغان به قدمت دو هزار قبل از ميلاد كشف
شده است . و هزاران اشياء قديمي كه در چند سطر نمي توان آنها را وصف
كرد .
Back

|